Wat houdt zorg natura in voor jouw vergoeding?

Bij zorg in natura maakt de gemeente, het zorgkantoor of de zorgverzekeraar afspraken met verschillende zorgorganisaties, en kies jij daaruit wie je verzorgt of behandelt. De administratie loopt via die partij of de zorgaanbieder, zodat jij weinig zelf hoeft te regelen.

De term kom je op drie plekken tegen: bij je zorgverzekering, bij langdurige zorg via het zorgkantoor en bij ondersteuning via de gemeente. Het principe is in beide gevallen gelijk. Je ontvangt de zorg zelf in plaats van een geldbedrag, en de rekening gaat in de regel niet via jou. Wel blijven er een paar dingen waar je zelf op let, zoals je eigen risico en de vraag of een zorgverlener een contract heeft.

Wat zorg in natura precies betekent?

“In natura” betekent letterlijk dat je de zorg zelf krijgt. Dat kan een behandeling zijn, zoals fysiotherapie, een dienst zoals kraamzorg of een product zoals een hulpmiddel. Je krijgt dus geen budget om zelf zorg mee in te kopen. De partij die de zorg regelt, heeft vooraf afspraken gemaakt met zorgaanbieders, bijvoorbeeld over de zorg die zij mogen leveren en tegen welk tarief.

Volgens de Rijksoverheid kan die partij de gemeente, het zorgkantoor of de zorgverzekeraar zijn. Welke het is, hangt af van het soort zorg. Voor medische zorg uit het basispakket is dat je zorgverzekeraar. Voor langdurige zorg is het zorgkantoor aan zet, en voor ondersteuning thuis vaak de gemeente.

Een zorgverlener met zo’n afspraak heet een gecontracteerde zorgaanbieder. Ga je daarheen, dan stuurt de zorgverlener de rekening in de regel rechtstreeks naar je verzekeraar of zorgkantoor. Bij je zorgverzekering betaal je dan hoogstens het deel dat onder je eigen risico valt, of een eigen bijdrage als die voor een behandeling geldt.

Een veelgemaakte vergissing is dan ook denken dat je bij zorg in natura nooit iets betaalt.

Hoe het in de praktijk verloopt

Eerst maakt de verzekeraar of het zorgkantoor afspraken met zorgaanbieders. Daarna kies jij een aanbieder uit die groep. Met die aanbieder maak je zelf afspraken over de zorg die je nodig hebt, bijvoorbeeld over tijden of de aanpak van een behandeling.

Vervolgens neemt de zorgaanbieder het administratieve werk op zich. Bij langdurige zorg betaalt het zorgkantoor de rekeningen van de zorgaanbieder. Je hoeft dus geen facturen te verzamelen, te controleren of in te dienen. Zorg in natura kun je daarbij op twee manieren krijgen: in een zorginstelling of thuis.

Bij je zorgverzekering werkt het vergelijkbaar. Ga je met een verwijzing van je huisarts naar een gecontracteerde medisch specialist, dan declareert het ziekenhuis rechtstreeks bij je verzekeraar. Valt de behandeling onder je eigen risico, dan krijg je later van je verzekeraar een rekening voor dat deel. Bekijk je declaratieoverzicht in de app of online omgeving van je verzekeraar af en toe, zodat je weet wat er is afgerekend.

Niet alles gaat dus vanzelf. De afrekening loopt via de verzekeraar, maar jij controleert vooraf of een aanbieder een contract heeft. Ook vraag je zelf toestemming aan als een behandeling of hulpmiddel dat vereist.

Wie de administratie en de rekeningen regelt

Bij zorg in natura neem jij de administratie niet op je. De gemeente, het zorgkantoor of de zorgverzekeraar regelt de administratie. In de praktijk houdt de zorgaanbieder die vaak bij, en betaalt het zorgkantoor of de verzekeraar de rekening rechtstreeks aan die aanbieder.

Bij een persoonsgebonden budget (pgb) ligt dat heel anders. Met een pgb houd je zelf de administratie bij en regel je zelf de betalingen. Je sluit dan contracten af met zorgverleners, maakt een planning en stuurt hen aan. Dat geeft vrijheid, maar het vraagt ook tijd en vaardigheden. Kun je een pgb niet zelf beheren, dan heb je een vertegenwoordiger nodig die dat voor je doet.

Wil je weinig zelf regelen, dan past zorg in natura meestal beter. Je hoeft geen urenbriefjes bij te houden en geen betalingen te verantwoorden, zodat je aandacht naar de zorg zelf kan gaan.

Beide vormen kun je soms ook combineren. Je krijgt dan bijvoorbeeld verpleging via zorg in natura en regelt de persoonlijke verzorging zelf met een pgb.

Welke zorgaanbieders je kunt kiezen

Bij zorg in natura kies je uit zorgaanbieders waarmee de uitvoerende partij afspraken heeft gemaakt. De gemeente, het zorgkantoor of de zorgverzekeraar bepaalt dus uit welke zorgorganisaties jij kunt kiezen. Je hebt keuze, maar binnen een vaste groep.

Bij een pgb bepaal je zelf bij welke zorgaanbieders je zorg inkoopt. Wil je per se zorg van iemand die je al kent, dan geeft een pgb meer ruimte. Zet je een pgb om naar zorg in natura, dan moet je misschien van zorgverlener wisselen. Andersom kan soms ook, bijvoorbeeld als je thuiszorg liever krijgt van een bekende.

Bij je zorgverzekering vind je gecontracteerde zorgverleners meestal via de zorgzoeker op de website van je verzekeraar, en met een schermafbeelding van de uitkomst weet je later precies wat je hebt gecontroleerd. Je kunt ook de klantenservice bellen. Controleer dit voor elke nieuwe behandeling en liefst elk jaar opnieuw, want contracten tussen verzekeraars en zorgverleners kunnen per jaar veranderen. Een fysiotherapeut met een contract dit jaar heeft dat volgend jaar niet per se meer.

Wat je betaalt bij een zorgverlener zonder contract

Met een naturaverzekering mag je ook naar een zorgverlener zonder contract. Je kunt dan wel een deel van de zorg zelf moeten betalen of een beperkte vergoeding krijgen. Je verzekeraar vergoedt dan vaak maar een deel van de kosten, en het verschil tussen die vergoeding en het tarief van de zorgverlener betaal je zelf. Hoe hoog die vergoeding is, staat in de voorwaarden van je eigen zorgverzekering.

Bij een combinatieverzekering kan de vergoeding voor niet-gecontracteerde zorg anders zijn. Bij een combinatieverzekering kan de vergoeding voor een zorgverlener zonder contract hoger zijn dan bij een naturaverzekering, maar dit verschilt per polis en zorgsoort. Een combinatieverzekering kan een hogere premie hebben dan een naturaverzekering. Vergelijk daarom per natura- en combinatieverzekering de premie en de vergoeding voor niet-gecontracteerde zorg.

Een lagere premie betekent geen slechtere zorg. De inhoud van het basispakket is wettelijk bepaald en geldt voor iedereen, ongeacht welke zorgverzekering je kiest. Het verschil zit in de keuzevrijheid en in de vergoeding bij zorgverleners zonder contract.

Ook voor zorgaanbieders gelden regels. Een zorgaanbieder moet het tarief voor de zorg of behandeling vermelden. Daarnaast moet hij je informeren als je (een deel van) de kosten zelf moet betalen.

Onverwachte kosten voorkomen

Met een paar eenvoudige checks voorkom je de meeste verrassingen. Vraag de zorgaanbieder vooraf welk tarief hij voor de behandeling rekent. Geef ook aan bij welke zorgverzekeraar je verzekerd bent als de aanbieder daarom vraagt. Dan kan hij nagaan of hij een contract heeft met jouw verzekeraar.

Voor sommige behandelingen en hulpmiddelen moet je vooraf toestemming van je verzekeraar hebben, een machtiging. Ook een verwijzing van je huisarts kan nodig zijn. Vraag die toestemming aan voordat de behandeling begint, want achteraf is dat vaak lastiger.

Waar je dit regelt, verschilt per verzekeraar. In de voorwaarden van je zorgverzekering staat voor welke zorg een machtiging nodig is. Twijfel je, bel dan de klantenservice en vraag welke stappen je moet zetten.

• Controleer in de zorgzoeker of de zorgverlener een contract heeft.
• Vraag vooraf naar het tarief en naar een eventuele eigen betaling.
• Kijk in je voorwaarden of je een verwijzing of machtiging nodig hebt.
• Houd rekening met je eigen risico bij zorg uit het basispakket.

Het verschil tussen de Wlz en je basisverzekering

Zorg in natura komt zowel in de Zorgverzekeringswet (Zvw) als in de Wet langdurige zorg (Wlz) voor. Die twee wetten worden nogal eens door elkaar gehaald, terwijl ze heel anders werken.

Je basisverzekering valt onder de Zvw. Volgens Zorginstituut Nederland heeft iedereen die in Nederland woont of werkt recht op zorg uit het basispakket, en ben je verplicht een zorgverzekering af te sluiten. Een zorgverzekering geldt maximaal een jaar. Aan het eind van elk jaar kun je overstappen naar een andere basisverzekering, bijvoorbeeld een natura- of combinatieverzekering. Zorgverzekeraars moeten iedereen voor de basisverzekering accepteren; kinderen betalen geen nominale premie en bij premiebetalende verzekerden mag gezondheid of leeftijd de premie niet beïnvloeden.

Zorgverzekeraars hebben bovendien een zorgplicht. Ze moeten ervoor zorgen dat de zorg uit het basispakket beschikbaar is, van goede kwaliteit is en op tijd en binnen redelijke afstand te krijgen is.

De Wlz is een aparte volksverzekering voor mensen die blijvend 24 uur per dag zorg in de nabijheid of permanent toezicht nodig hebben. Je sluit daarvoor zelf geen verzekering af. Voor toegang heb je een indicatie nodig van het Centrum Indicatiestelling Zorg (CIZ). Zorgkantoren voeren de Wlz uit en kopen de zorg in, en daar komt de zorgkantoorvariant van zorg in natura vandaan.

Conclusie

Zorg in natura betekent dat je zorg krijgt van een gecontracteerde aanbieder, terwijl de verzekeraar, het zorgkantoor of de gemeente de administratie regelt. Wie bij de jaarlijkse overstapperiode nagaat of de eigen vaste zorgverleners een contract hebben met de verzekeraar, kan daarop de keuze tussen een natura- en een combinatieverzekering baseren.

Veelgestelde vragen